Fiziksel Semptomların Tedavisi

Paul C. Lee, M.D.
Tıp Direktörü, HANS

Batıcı tıp eğitimi almış olan biz hekimler, Otizmi tedavisi bulunmayan ve iyileştirilemez bir hastalık olarak tanıdık. Tedavi yoksa neden bu çocuklara teşhis koymakla uğraşalım?

Vaka sayısındaki endişe verici artışla çok fazla sayıda araştırma yürütülmekte. Yakın zamanda yapılan çalışmalarda, bu çocukların çoğunda ele alınması gereken önemli medikal (fizyolojik) sorunların eş zamanlı olarak bulunduğu ortaya çıktı. Bu halen oluşmakta olan bir alan ve düzgün tedavi protokolleri eksik. Bu tedavilerin çoğu son derece alternatif görünüyor, bu yüzden çoğumuza da göz ardı edilebilir geliyor. Ancak, düzgün bir kanıt-bazlı yaklaşım eksikliğine rağmen, bu tedavilerden bazılarının çok etkili olduğunu gösteren birçok anekdotsal ve koşullara bağlı kanıt bulunmakta. Bunlardan bazıları bir sonraki sayfada anlatılmaktadır. Otizmin “medikal tedavi” bölümüyle ilgili araştırma yapmaya zaman ayırmış çoğu hekim, bunların denenmeye değer olduğu görüşünde.

Unutulmaması gereken önemli bir gerçek de Otizm Spektrum Bozukluğunun (ASD), benzer semptomlar gösteren birden fazla hastalıktan oluşuyor gibi görünmesidir. Bu yüzden, ASD’si olan herkes için işe yarayan tek bir tedavi yoktur. Aşırı derecede çeşitlilik bulunması son derece kişiselleştirilmiş bir tedavi planı yapılmasını gerektirir ve bunu sadece bir tek çocuk için sınıflandırmak her tıp uzmanı için muazzam bir görevdir. Anne ve babalarla işbirliği yapmak ve onları çocuklarının vaka yönetici olmaya güçlü bir şekilde teşvik etmek en iyi kavramsal yaklaşım olabilir. Ancak, bu anne ve babaların çoğunun çocuklarının ihtiyaçlarından çoktan bunalmış olduklarını unutmayın. Bu makalenin yazıldığı sırada hemşireler tarafından yönetilecek vaka sistemi başlatma çalışmaları geliştiriliyor.

Çoğu araştırmacı artık ASD’nin oto-bağışıklık süreciyle tetiklendiğini ve bunun Gastrointestinal bölge, beyin ve karaciğer dahil olmak üzere birden fazla sistemi etkilediğine inanıyor. ASD’de, Miyelin Temel Protein (MBP) dahil olmak üzere birden fazla antijene karşı önemli ölçüde artış gösteren oto-antikor düzeyleri tespit edilmiştir. Gastrointestinal endoskopi çalışmalarında önemli sayıda özofajit, duodenit, kolit ve lenfoid nodüler hiperplazi görülmüştür. Bu çocukların çoğunluğunda süt ürünlerine karşı alerji veya hassasiyet bulunmaktadır. %90’dan fazlasından çok düşük sülfat düzeyleri görülmüştür. Detoksifikasyonda kilit mekanizma olduğu düşünülen fenol-sülfür- transferazın (PST) bu çocukların çoğunda çok düşük olduğu saptanmıştır. Glutation peroksidiz ve süperoksid dismutazın (serbest radikalleri etkisiz hale getirmede antioksidan mekanizmasında önem taşıyan) kontrollerden önemli ölçüde daha düşük olduğu saptanmıştır.

“Otistik davranışların” birçoğunun fizyolojik koşulların manifestasyonu olduğu düşünülmektedir. Kafayı çarpma ve uygu bozuklukları, başka türlü ifade edilemediği için acıya karşı verilen tepkiler olabilir. Fizyolojik anormallikleri ele almak büyük olasılıkla otistik davranışlardan önemli ölçüde iyileşmeyle sonuçlanacaktır ve dolayısıyla da daha etkin eğitimsel müdahalelere sebep olacaktır. Diğer müdahalelere cevap vermeyen az sayıdaki çocuk için SSRI'lar ve anti-psikotikler işe yarayabilir. Ancak bu ilaçların çoğu çocuklarda kullanılmak için onaylanmamıştır ve etkinliklerini destekleyen çok az çalışma bulunmaktadır.

Erken Müdahaleye başvurmak önem taşımaktadır. Özellikle dikkat ve davranışı iyileştiren medikal müdahalelerle birlikte uygulandığında eğitimsel programların derin etkileri olabilir.

Dikkate Alınması Gereken İlk 3 Medikal Müdahale (Anne ve babaların sorabileceği...)

Gastrointestinal Bölge: Birçok çocuk ishal, kabızlık, özofajit, gastrit, duodenit ve kolit rahatsızlığı çekmekte ve bunlar abdominal ağrı, ve gece uyanma gibi çeşitli semptomların sebebi olabilir. Birçoğunda ise midede aşırı mantar oluşumu olduğu saptanmıştır.

Bu çocuklardan birçoğunda süt alerjisi ve hassasiyeti olduğunu gösteren inandırıcı kanıtlar bulunduğu için süt ürünlerini beslenmesinden çıkarmayı deneyin. Glüten hassasiyeti de oldukça yaygın ve bunun beslenmeden çıkarılması (ki bu daha zor) da denenmeye değer. GF/CF (Glütensiz/Kazeinsiz) diyet çoğuna göre şöyle (bkz. aşağıda): Opioid fazlalık teorisi de bu diyeti destekliyor. Dışkı kültürlerinde aşırı mantar oluşumu görünüyorsa anti-mantar ilaçlarının kullanılması düşünülebilir. Ne yazık ki, birçok Gastrointestinal uzman daha otizmli çocukların değerlendirilmesi ve tedavi edilmesi konusunda bilgili değil. Harvard’daki LADDERS programı referans planlarında iyi bir kaynak olabilir.

Detoks: Bu çocukların birçoğunda detoksifikasyon yollarının engellenmiş olduğuna dair iyi kanıtlar bulunmaktadır. Sülfat bu konuda önemli bir rol oynamaktadır ve otistik çocukların yaklaşık %90’ında çok düşük düzeylerdedir, bu da aldıkları toksinleri ya da üretilen toksinleri yok etme konusunda güçlük yaşadıkları anlamına gelmektedir. Sülfat aynı zamanda Gastrointestinal bölgenin sağlıklı olması açısından da kritik önem taşır. Sülfatın yerine magnezyum sülfat (epsom tuzu) kullanılması da yardımcı olabilir.

Ağır metal birikiminin de bu konuda rolü olabilir, ancak şelasyon terapisi ancak dikkatlice testler yapıldıktan sonra düşünülmelidir. Toksin yükünü azaltmak büyük olasılıkla bu çocuklara fayda sağlayacaktır. Toksinler çevreden (böcek ilaçları, bitki ilaçları, cıva, arsenik, otomobil dumanı, vs.) ya da evden (formaldehit, temizlik maddeleri, uçucu organik bileşikler, kurşun, vs.) gelebilir. Ayrıca elma gibi fenol içeren gıda ürünlerinin (fenol-sülfür-transferaz yetersizliği) yenme miktarını azaltmayı da düşünün.

Oksidatif Stres: Metilasyon yollarının ve diğer anti-oksidan mekanizmalarının bozuk olmalarına sıklıkla rastlanmaktadır. Serbest radikalleri etkisiz hale getirme kabiliyetinin azalması önemli CNS (Merkezi Sinir Sistemi) etkilerine sebep olabilir. Zaten otizmli birçok çocuğun ciddi oranda sınırlı beslenme eğilimi olduğundan, vitamin takviyeleri önerilmelidir. Çok fazla işlenmiş gıdaların (yüksek oranda serbest radikal içeren) yenme miktarının azaltılması da belirtilmektedir.

Daha önce de belirtildiği gibi, bu hastalığın aşırı derecede çeşitliliği bulunmasından dolayı, her çocuk için farklı bir tedavi planı gerecektir, ancak bu müdahalelerin etkinliğini değerlendirecek sağlam bir medikal test bulunmamaktadır. Ne kadar yanlış ve sübjektif olsa da, davranış değişiklikleri konusunda anne ve babaların bildirilerine güvenmek tek opsiyon olabilir. Neyse ki birçok anne ve baba çocuklarının davranışlarındaki değişiklikler konusunda oldukça algılayıcı. Deneme yanılma yönteminde, tedavi değişikliklerinin teker teker uygulamaya geçirilmesi gerektiği konusunun vurgulanması önem taşımaktadır. İyi şanlar ve ümidinizi kaybetmeyin.

Kaynakça

Horvath K, Patadimitriou JC, John C, et al. Gastrointestinal abnormalities in children with autistic disorder. (Otistik bozukluğa sahip çocuklardan gastrointestinal anormallikler) Journal of Pediatrics, 1999 Nov: 135(5): 559-563
Buie T, Pediatric GastroEnterologist, Harvard, Massachusetts General Hospital, MA . Gastrointestinal function of children with autism Initial Autism Research Findings. (Otizmli çocuklarda gastrointestinal fonksiyon İlk Otizm Araştırma Bulguları)
Knivsberg AM, Reichelt KL, Hoien T, Nodland M. A Randomized, Controlled Study of Dietary Intervention in Autistic Syndromes. (Otistik Sendromlarda Beslenme Müdahalelerinin Kontrollü Çalışması) Nutritional Neuroscience, 2002 Vol 5 (4), pp 251-261
Waring RH, Klovrza LV, Sulphur Metabolism in Autism. (Otizmde Sülfür Metabolizması) Journal of Nutritional and Environmental Medicine (2000)10, 25-32
Alberti A, Pirrone P, Elia M, Waring RH, Romano C. Sulphation Deficit in “low-functioning” autistic children:a pilot study. (“Düşük işlevli” otistik çocuklarda Sülfatlaşma Yetersizliği: pilot çalışma) Biol. Psychiatry 1999: 46; 420-424
Yorbik O, Sayal A, Akay C, et al. Investigation of antioxidant enzymes in children with autistic disorder. (Otistik hastalığa sahip çocuklarda antioksidan enzimlerin araştırılması) Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2002 Nov; 67(5): 341-3
James SJ, Cutler P, Melnyk S, et al. Metabolic biomarkers of increased oxidative stress and impaired methylation capacity in children with autism. (Otizmli çocuklarda yükselmiş oksidatif stresin ve engellenmiş metilasyon kapasitesinin metabolik biyo-göstergeleri) Am J Clin Nutr 2004 Dec: 80 (6): 1611-7